Friet vs. patat 

Het is onderhand een klassieke taaldiscussie: is het friet of patat? Het antwoord is eigenlijk simpel: dat hangt ervan af waar je vandaan komt. Boven de rivieren (in Nederland) zegt men patat, daaronder friet. Toch blijft het voor veel mensen een heet hangijzer, en sauzenmerk Heinz haakt hierop in door een sausnaam-verkiezing te organiseren: moet het frietsaus of patatsaus worden? 

Woorden voor geen vlees

Liever ve dan vegan 
Vermijd de termen vegetarisch, veganistisch en vegan op menukaarten. Dat is een van de tien ‘menukaart-tips’ die de Vlaamse overheid aan restaurants geeft om meer plantaardige maaltijden te verkopen. “Studies tonen aan dat mensen vegetarisch onder meer associëren met ‘saai’ en ‘niet lekker’, terwijl vegan ‘hippie’ en ‘zwak’ oproept”, zei minister Jo Brouns in Het Nieuwsblad. De termen zouden “polariseren en moraliseren”. 

Wat je wel moet doen, volgens het advies: “Kies voor neutrale letters (v of ve) of gebruik symbolen (een groen blaadje).” Ook termen als plant-based of plantaardig worden genoemd als goede alternatieven.  

Verbod op vleesnamen 
Als het aan het Europees Parlement ligt, mag een vegaburger binnenkort geen vegaburger meer heten. 355 Europarlementariërs stemden vóór, 247 tegen het voorstel om ‘vlezige’ namen als burger, worst en schnitzel voor vegetarische alternatieven te gaan verbieden. De maatregel maakt deel uit van een breder voorstel om de positie van boeren in de voedselketen te versterken. Of het verbod ook door de Europese Commissie wordt goedgekeurd is nog onzeker, maar het voorstel was direct aanleiding voor veel discussie online, en programma’s als LUBACH en De ideale wereld maakten er parodieën op. 

Namen als havermelk en sojayoghurt verdwenen al eerder uit de Europese schappen. Sinds 2017 mogen plantaardige producten geen zuiveltermen meer gebruiken. 

Frits Spits stopt met De Taalstaat 

Per 1 januari 2026 stopt Frits Spits als presentator van het radioprogramma De Taalstaat. Sinds 2014 presenteerde hij dit programma, waarin taal centraal staat en luisteraarsvragen, bijzondere taalgebruikers en muziek aan bod komen.  

Het is op het moment van schrijven nog onduidelijk of het programma volgend jaar doorgaat, en wie het in dat geval gaat presenteren.  

Minder geld naar taal en cultuur 

Er staan flinke bezuinigingen op de planning voor taal- en cultuurtijdschrift de lage landen en de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (KANTL).  

In september werd bekend dat Ons Erfdeel vzw, de Vlaams-Nederlandse non-profitorganisatie achter de lage landen, flink zou worden gekort in de subsidie: in 2027 krijgt de organisatie amper de helft van wat het nu krijgt, en in 2028 wordt ook de structurele subsidie vanuit Nederland bijna volledig geschrapt.  

In oktober volgde het nieuws dat ook de KANTL flink minder geld krijgt van de Vlaamse overheid. Dat was een besluit van minister van Cultuur Caroline Gennez: 22 procent minder in 2026, en mogelijk 44 procent vanaf 2027. De KANTL doet veel aan aan het versterken van het Nederlands, niet alleen als middel om gelijke kansen te bevorderen, maar ook als taal die mensen met diverse achtergronden samenbrengt. Dat werk wordt met deze bezuinigingen onmogelijk, zegt de academie. 

Gemeentebrieven retour

20 brieven van de gemeente Arnhem werden dit jaar terug­gestuurd omdat ze te moeilijk waren. Dat mocht: de gemeente had inwoners opgeroepen om onduidelijke post te retourneren met verbeterpunten. Ambtenaren herschreven daarop hun teksten. Het ging bijvoorbeeld om het veranderen van ‘afval inzamelen’ (te veel vanuit de gemeente gedacht) in ‘afval ophalen’: dat is voor iedereen duidelijk.  

Rapport Staat van het Nederlands 

Hoe staat het Nederlands ervoor in ons taalgebied? Dat monitort de Taalunie jaarlijks, en de resultaten verschijnen in het rapport Staat van het Nederlands. 

Het rapport van 2025 concludeert dat het Nederlands nog steeds “een vitale taal” is: het is de dominante taal in sociale contacten, in de cultuur én op de werkvloer, en geldt als een springplank naar werk. 

Een aandachtspunt is de jeugd: jongeren waarderen het Nederlands minder en hechten er ook minder waarde aan. De Taalunie wil hen daarom sterker gaan betrekken bij haar beleid.
Lees het rapport Staat van het Nederlands hier.

 Ig Nobelprijs voor taalonderzoek 

Een drankje kan wonderen doen voor je talenknobbel, ontdekten onderzoekers Fritz Renner, Inge Kersbergen, Matt Field, en Jessica Werthmann van Maastricht University. Uit hun onderzoek bleek dat mensen een vreemde taal vloeiender spreken na een kleine hoeveelheid alcohol. Hun studie leverde hun dit jaar de Ig Nobelprijs voor de Vrede op: een humoristische onderscheiding voor ‘serieus onderzoek met een knipoog’. 

In het experiment lieten de onderzoekers vijftig Duitse studenten die een beetje Nederlands spreken, een gesprek voeren met Nederlandstalige studenten. De helft van de Duitse studenten kreeg water, de andere helft een glas bitter lemon met wodka. De studenten met een drankje op werden door de Nederlandse studenten beter beoordeeld op hun spreekvaardigheid.  

Volgens de onderzoekers komt die verhoogde spreekvaardigheid  vooral doordat alcohol de spreek­angst vermindert: minder spanning betekent soepeler praten.