Boeken

Wittgensteins Betekenis

Ludwig Wittgenstein (1889-1951) was een Oostenrijkse filosoof die veel over taal nadacht, en dan vooral over de relatie daarvan met de werkelijkheid – zeer bekend in dat verband is zijn stelling “De grenzen van mijn taal betekenen de grenzen van mijn wereld.” In zijn boek Wittgensteins Betekenis onderzoekt emeritus hoogleraar taalfilosofie Martin Stokhof de betekenis van het woord betekenis in het werk van Wittgenstein. De betekenis van taal, maar ook in ruimere zin van esthetische objecten en processen, van rituele praktijken en van ethische en religieuze opvattingen. Wittgenstein staat bekend als een ‘moeilijke’ filosoof, maar Stokhof biedt in zijn boek “een geïnteresseerde maar nog niet ingevoerde lezer een eerste kennismaking met enkele centrale thema’s in Wittgensteins werk”.

Wittgensteins Betekenis. Hoe taal, handelen & wereld betekenis bepalen. Athenaeum—Polak & Van Gennep, 253 blz. (€ 22,99). ISBN 978 90 253 1842 0

Apinti

De apinti is de traditionele trommel van de Surinaamse Marrons, die hun verre voorvaderen meenamen uit Afrika toen zij daar werden weggevoerd. De trommel was van oudsher een communicatiemiddel, maar speelde (en speelt) ook een rol bij rituelen en het vertellen van verhalen over de cultuur en geschiedenis van de Marrons.

In hun boek Apinti gaan André, Georgio, Susi en Simba Mosis in op de geschiedenis en de betekenis van deze “drum”. In hun woorden: “de ritmes en melodieën die door de eeuwen heen zijn doorgegeven, dragen de wijsheden en verhalen van onze voorouders in zich mee”. Maar ze beschrijven ook wat wel “drummunicatie” wordt genoemd, dus het via drums communiceren van boodschappen over lange afstanden, en de klanktaal die daarbij gebruikt wordt.

Met hun boek willen ze niet alleen de geschiedenis van de apinti vastleggen, maar ook benadrukken welke rol drum en drumtaal nu nog spelen binnen de Marron-gemeenschap.

Apinti. De sprekende drum van de Marrons. Uitgeverij De Meent, 255 blz. (€ 35,-). ISBN 978 90 834 9305 3

De vele gezichten van het Nederlands

Het studieboek De vele gezichten van het Nederlands geeft een compact en tegelijkertijd uitvoerig en ook toegankelijk overzicht van de huidige taalsituatie in Vlaanderen en Nederland, met ook uitstapjes naar Friesland en Suriname. Het gaat in op de historische ontwikkeling van onze taal (spelling, taalvariatie, taalpolitiek) en op de huidige toestand ervan. Onderwerpen die aan bod komen, zijn de veranderende taalsituatie in de landen waar Nederlands gesproken wordt, de teloorgang van het dialect en de groeiende populariteit van de zogenoemde tussentaal.

Daarnaast staat het stil bij taalnormen en taalbeleid, en bij hedendaagse ontwikkelingen als verengelsing, de invloed van sociale media en het taalgebruik van jongeren met een andere etnische achtergrond. De lezer krijgt zo ook inzicht in de stand van zaken in de sociolinguïstiek van het Nederlands. Elk van de zeventien hoofdstukken wordt afgesloten met een aantal controlevragen en leessuggesties. Hoewel het bedoeld is voor het onderwijs, is het ook geschikt voor wie geïnteresseerd is in taal en taalvariatie. Het boek is een flink geactualiseerde versie van de eerste editie uit 2017.

De vele gezichten van het Nederlands. Een inleiding in de sociolinguïstiek van Gert De Stutter en Chloé Lybaert (red.). Acco, 502 blz. (€ 39,99). ISBN 978 94 6467 461 3

Taaltaart

Het Instituut voor de Nederlandse Taal verzamelt en beschrijft de Nederlandse taal- en woordenschat van de zesde eeuw tot het heden. Al die informatie wordt ter beschikking gesteld aan publiek en onderzoekers, via hun website. Daar staan ook wekelijks nieuwe artikeltjes over taal en woorden die recent zijn toegevoegd of opgediept. Klik hier voor de website van het Instituut voor de Nederlandse Taal.

De nieuwjaarsuitgave Taaltaart van dit instituut geeft een proeverij van de leukste en interessantste stukjes die de afgelopen jaren op de website zijn gepubliceerd. Ze zijn ondergebracht in vier afdelingen: ‘Nieuw in de taal’ (met neologismen als zelfscansamenleving, cluttercore en okken), ‘Uit de streek’ (met dialectwoorden als uzeke, kindjeskak en broeinetel), ‘Grammaticasafari’ (over verschuivende klemtonen, consonantenclusters en dubbele infinitieven) en ‘Terug in de taal’ (over vergeten woorden als moutvlieg, hoonspraak en klapoor). Lees smakelijk.

Taaltaart. Het Nederlands in vier smaken, door Roland de Bonth e.a. Scriptum, 180 blz. (€ 17,95). ISBN 978 94 6319 311 5