Boeken

Expeditie jongerentaal

Taalkunde is in Nederland en Vlaanderen geen schoolvak, maar het duikt wel steeds meer op in de taallessen die kinderen krijgen. De eigen of een vreemde taal leren is handig, maar snappen hoe taal werkt is dat ook. En interessant bovendien. Voor kinderen die meer willen weten over wat taalkunde is, is er nu Expeditie jongerentaal van taalkundige Melissa Schuring, “een doeboek voor jonge taalwetenschappers”. Hiermee kunnen kinderen zelf onderzoek doen naar (hun eigen) jongerentaal op straat, in huis en op sociale media. Hoe ziet die taal eruit? Wie gebruikt een bepaalde taal en waarom? Hoe wordt er door de omgeving tegen aangekeken? Het boek bevat opdrachten die stap voor stap worden uitgelegd, van de voorbereiding tot het trekken van conclusies (“taal-takeaways”) aan toe. Het boek staat vol met tips en weetjes, en is vrolijk vormgegeven, met veel illustraties. Om het allemaal nog echter te maken, kunnen jongeren de onderzoeksresultaten uploaden – het is de bedoeling dat die worden gebruikt voor een academisch artikel.

Expeditie jongerentaal. Doeboek voor jonge taalwetenschappers. Acco, 208 blz. (€ 24,95). ISBN 978 946467 990 8

Mijn laatste radiojaar

Eind vorig jaar beëindigde Frits Spits zijn radiocarrière. Dat besluit was aanleiding voor allerlei blijken van waardering, zoals de Zilveren Fonograaf, de Gouden Ganzenveer, de Taalunie-erepenning en eind mei ook nog het erelidmaatschap van Onze Taal. Vanaf het moment dat Spits het besluit had genomen te stoppen met De Taalstaat, het radioprogramma waarin hij twaalf jaar lang zijn liefde voor het Nederlands beleed, hield hij een dagboek bij. In dat boek, nu gepubliceerd als Mijn laatste radiojaar, beschrijft hij hoe zijn aangekondigde afscheid en de consequenties daarvan zich steeds duidelijker aftekenen. Nog steeds moet er iedere week een programma gemaakt worden, maar almaar vaker is er sprake van ‘de laatste keer dat …’

Het boek geeft een inkijkje in het reilen en zeilen bij De Taalstaat, maar ook in Spits’ persoonlijke leven en overdenkingen, en zijn mening over allerlei maatschappelijke gebeurtenissen. Iedere dag sluit hij af met een (meestal Nederlandstalig) liedje dat de stemming van dat moment weergeeft.

Mijn laatste radiojaar. Over muziek en taal, over de liefde en het leven. Luitingh-Sijthoff, 414 blz. (€ 24,99). ISBN 978 90 210 5961 7

Vogelgeluiden ontrafeld

Vogels zijn populair – althans, die conclusie kun je trekken uit de hoeveelheid boeken die erover verschijnen. Recent zat er tussen dat aanbod ook een taalboek: Vogeltaal ontrafeld van gedragsbioloog Carel ten Cate. Hij legt uit hoe vogels geluiden maken, waarom ze dat doen en hoe je daar onderzoek naar doet. Ook beschrijft hij onderzoek naar hoe vogels leren zingen, vanwege de interessante overeenkomsten met het leren praten van menselijke baby’s. Ten slotte gaat het ook nog over hoe de dodo geklonken moet hebben, talige papegaaien en vloekende eenden.

Vogelgeluiden ontrafeld. Waarom, hoe en waarover vogels zingen en roepen. KNVV Uitgeverij, 244 blz. (€ 29,95). ISBN 978 90 5011 988 7

Onvertaalbaar

Slamdichter Lisette Ma Neza heeft vele talen in haar leven: het Kiswahili en Kinyarwanda van haar uit Rwanda afkomstige ouders, het Nederlands dat ze leerde in Breda (de stad waar ze opgroeide), het Vlaams en het Frans van Brussel (de stad waar ze al jaren woont en waar ze stadsdichter van is). En dan ook nog het Engels (wie kan nog zonder?) en het Portugees (vanwege haar band met Brazilië). In Onvertaalbaar beschrijft ze hoe belangrijk taal voor haar is – voor haar persoonlijk, maar ook om vat te krijgen op haar omgeving en de samenleving. Ze beseft dat als je altijd moet vertalen, je dat nooit perfect kan doen, maar ook dat meertaligheid leidt tot meer taligheid – en tot meer contact. Haar relaas vloeit associatief en intuïtief langs de verschillende rollen die ze heeft (dochter, dichter, denker, doener) en de talen die daarbij horen.

Een apart hoofdstuk is gewijd aan haar kennismaking met een meisje dat ervoor gekozen heeft zich voor al die taal af te sluiten en alleen nog thuis te praten.

Onvertaalbaar. Een ode aan meertaligheid. Academia Press, 88 blz. (€ 14,99). ISBN 978 90 599 6402 0