Taalwetenschapper Ronny Boogaart staat stil bij de bordjes waar de meeste mensen aan voorbijlopen. Zo liep hij aan tegen een campagne tegen sloddervossen die zich bezondigen aan sluikstorterij.

Recht tegenover mijn geboortehuis in het Zeeuws-Vlaamse Kloosterzande staat een textielcontainer. Dat kwam goed uit toen het huis vorig jaar werd verkocht en we het leeg moesten ruimen. Met oude kleding en gordijnen hoefde ik alleen even de straat over te steken. Dat dat me toch nog heel wat tijd kostte, kwam doordat ik lang bleef staan bij de meer dan levensgrote foto van een vos op de container, die me recht aankeek en daarbij de volgende woorden sprak: “Sluikstorter, ik zie jouw streken!”

Ik kende het woord sluikstorter helemaal niet, maar kon me er wel iets bij voorstellen, ook dankzij de toevoeging: “Laat je afval niet achter”. Maar dan nog: waren de oude gordijnen van mijn moeder wel of geen ‘sluikstort’? En vooral: waar komt het woord sluikstorter vandaan en kennen sluikstorters zelf dat woord wel?

Sluikroute

De website van de gemeente Hulst geeft een toelichting. Er hebben “vieze illegale dumpingen” plaatsgevonden, met als akelig voorbeeld dat de textielcontainers, die met de hand worden geleegd, regelmatig slachtafval bevatten. De gemeente is vervolgens duidelijk te rade gegaan bij buurtgemeentes in Vlaanderen, waar ze ook dat soort campagnes voeren.

In België is het woord sluikstorter, net als het werkwoord sluikstorten, veel bekender dan in Nederland. Het eerste deel van het woord komt van het werkwoord sluiken, dat zelf niet meer bestaat, maar dat ooit werd gebruikt met de betekenissen ‘sluipen’ en ‘smokkelen’. Als eerste deel van een samenstelling betekent het ‘stiekem’, en meestal ook ‘illegaal’, maar er zijn zeker in Nederland weinig woorden waarmee het wordt gecombineerd. Zelf gebruik ik als Nederlander hooguit het woord sluikreclame. Maar in België wordt een clandestien tijdschrift in oorlogstijd een sluikblad genoemd en een piratenzender een sluikzender; Nederlandse sluipwegen en sluiproutes heten in België ook wel sluikwegen en sluikroutes.

Dat het woord sluikstorter in de gemeente Hulst minder bekend is dan over de grens, maakt trouwens niet zoveel uit: ook ‘sluikslachters’ die niet weten dat ze ‘sluikstorters’ zijn, snappen heus wel dat zij het zijn op wie deze vos het gemunt heeft.

Tongbreker

Die vos ontbreekt op de Belgische posters, maar dat hij op dit exemplaar wél staat, zal de invloed van Reinaert de vos zijn: het middeleeuwse epos Van den vos Reynaerde speelt zich grotendeels in deze streek af. Het verklaart ook het gebruik van het woord streken, dat spreekwoordelijk is voor de vos (want die ‘verliest wel zijn haren, maar niet zijn streken’). De opeenvolging van sluikstorter en streken resulteert in een tongbreker, waardoor ik het woord in eerste instantie onthouden had als struikstorter – totdat ik dat, tevergeefs, probeerde op te zoeken.

Je kunt je ook wel afvragen of streek niet een al te speelse aanduiding is voor een half geslacht schaap in een vuilniszak, en of de sluikstorters het spreekwoord wel kennen en de zinspeling op Reinaert meekrijgen. En dan nog: sluikslachter Reinaert die je aanspreekt op je gedrag? Daar is ook een spreekwoord over. Als de vos de passie preekt, boer pas op je kippen! <<