Een oproep van woordkunstenaar Battus leidde ooit tot de kortst mogelijke Nederlandse zin. Maar het blijkt nóg korter te kunnen.

Bedenk een goedlopende en zo kort mogelijke zin in het Nederlands waarin je alle klinkers slechts één keer mag gebruiken, in alfabetische volgorde. Zo luidde de opgave van Battus (Hugo Brandt Corstius, 1935-2014) in zijn Opperlandse-taalrubriek in Het Parool, 2007. Mijn inzending ‘Ma, snel, ik mors jus’ won, en ik ontving als prijs Battus’ onvolprezen boek Opperlans! Taal- & letterkunde.

Nu, bijna twintig jaar later, vroeg ik me af of het eigenlijk niet nóg korter zou kunnen. Ik zag dat een mogelijke reactie van de aangesproken ‘ma’ meteen al een veel kortere zin zou opleveren: ‘Ja hé, ik kom nu.’ Dat zijn elf letters in plaats van vijftien. Maar het streven is uiteraard naar de ultieme, kortst mogelijke klinker-alfabetische zin, dus met maximaal vijf letters.

Letter als naam

Allereerst moeten we die overvloed aan medeklinkers kwijt. Zeker de o en de u hebben helemaal geen medeklinkers om zich heen nodig om zich staande te kunnen houden in een zin. Zoals in ‘Dan denk ik: o, kut’, en in ‘Ah, ze is op u’, met als mogelijke reactie daarop het lekker korte: ‘Ja, en ik op u.’

Die laatste zin kun je verder in koken tot ‘Ja, en I op u’, waarbij de I dan de initiaal is van een Ingrid, Izra of Isaac, you name it. Wie sluit niet vaak een e-mail af met alleen zo’n initiaal? Ik gebruik dan vaak de E van mijn voornaam.

Daarnaast kan ook de Ah in ‘Ah, ze is op u’ gekortwiekt worden tot een A door de zin tot het begin van een opsomming te bombarderen: ‘A: ze is op u’ (en B: ze is vrijgezel). Elke klinker kan dus een woord op zichzelf vormen. Maar nu moeten ze nog een klinkende zin vormen.

En dat kan, ook dankzij het feit dat het anno 2025 heel gebruikelijk is om Engelse woorden en zegswijzen door het Nederlands te strooien. En believe it or not, maar die allerkortst mogelijke Nederlandse zin met alle klinkers op alfabetische volgorde erin kreeg ik laatst gewoon in mijn schoot geworpen door een goede vriend die mij steevast aanspreekt met E.

In het krijt

Die vriend kwam, nadat ik hem had geholpen bij een tijdrovende klus, met de uitroep: “A: E, i o u”. Om in zijn direct erop volgende zin gelijk de daad bij het woord te voegen: “En B: ik trakteer je op een weekendje Terschelling.”

Dat A had natuurlijk ook voor de uitroep Ah kunnen staan, maar het was dus het eerste lid van een opsomming. De E staat voor Erwin, en de i, o en u voor het Engelse IOU, het acroniem van I owe you, een lekker korte en daarom populaire manier om ‘Ik sta bij je in het krijt’ uit te drukken. Een IOU, geschreven in kapitalen, is inmiddels een bekende term in de financiële wereld, ook in Nederland, en staat in de Van Dale: “IOU 1. afkorting van I owe you, schuldbekentenis”. Zo’n IOU, een informele schriftelijke schuldbekentenis, kan naast een geldschuld ook slaan op een verplichting aangaande diensten, goederen of andere activa.

Die kortste zin waarnaar ik al jaren zocht, bestaat dus gewoon uit vijf klinkers op een rijtje, in kapitalen: A E IOU. <<