Heel eerlijk … we hebben ons op de redactie soms achter de oren gekrabd: was een themakatern over vaste formulering nog wel zo’n goed idee? In onze redactievergadering waren we er ooit enorm op aangeslagen, want wat komen ze eigenlijk vaak voor! En: waarom lees je er zo weinig over? En: als wij er als taaltijdschrift geen aandacht aanbesteden, wie dan wel? Maar na een tijdje sloeg de twijfel toch een beetje toe … was het toch niet te nerderig? Te klein, vergeleken met alles wat er momenteel aan de hand is in de wereld?

Gelukkig kwam het enthousiasme van het begin al gauw helemaal terug toen we ons beter gingen inlezen: het bleek allemaal nog fascinerender dan we aanvankelijk hadden gedacht! Dat merkten we bijvoorbeeld al gelijk in een verkennend gesprek met de Vlaamse hoogleraar Freek Van de Velde, die uiteindelijk het langere openingsartikel zou schrijven van dit themadeel. Hij veerde op toen we vertelden over onze plannen: wisten we welke evolutionaire voordelen vaste formuleringen boden? Dat er belangrijke nieuwe inzichten waren? Niks te klein dus! Dit was misschien eerder groots, meeslepend en allesomvattend!

En toen moesten de bijdragen nog binnenkomen. Daarin lazen we hoe taal zich juist door herhaling stevig in je hoofd nestelt, dat vaste brokjes tekst zelfs je gedrag kunnen sturen en je houvast kunnen bieden, zeker op de momenten dat woorden tekortschieten – in het Nederlands, maar ook in andere talen.

Het werd ons steeds duidelijker hoe fascinerend dit gebied is: dat vaste verbindingen van vorm kunnen veranderen, of zelfs helemaal vervangen kunnen worden. Dat je ermee kunt spelen, dat er steeds meer vaste verbindingen bij komen en dat je er later in je leven meer in getraind raakt. Hoezo dus eigenlijk ‘vaste’ formuleringen? Dynamischer dan dit wordt het niet snel.

En misschien wel het belangrijkste inzicht: vaste verbindingen geven onze hersenen de gelegenheid aandacht te geven aan andere dingen: complexe taal voor complexe handelingen. Het voert natuurlijk te ver om te zeggen dat vaste formuleringen de wereld gaan redden, maar zonder die vaste brokjes tekst zouden we nog veel verder van huis zijn.

Vaste formuleringen, je kunt niet zonder.

Tot zover.

Dank voor uw aandacht. <<