Taalnieuws
Jaarwoorden 2025 wereldwijd
Aan het einde van het jaar maken allerlei taalorganisaties over de hele wereld de balans op: welk woord was nou hét woord van het afgelopen jaar?
Van Dale riep ditmaal de jaarwoorden zelf uit, zonder verkiezing – en dat is nieuw. De aanleiding: felle discussies die in 2024 oplaaiden na het nomineren van transitiespijt en pieperaanval. Om dergelijke ophef dit jaar voor te zijn, koos Van Dale de woorden nu zelf, in zowel Nederland als België.
Ook nieuw: het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) riep een ‘verschijnwoord’ uit (dat sterk opkwam afgelopen jaar), en ook een ‘verdwijnwoord’ (dat juist opvallend minder vaak gebruikt werd).
Bij Onze Taal kozen we in 2023 voor het laatst een woord van het jaar. Maar we blijven alle nieuwe taal in de Lage Landen wel nauwlettend in de gaten houden – zie ook het artikel ‘De taal van 2025’ én luister naar de eindejaarsaflevering van de podcast Over taal gesproken.
“Juridisch gezien, historisch gezien, en taalkundig gezien zegt het woord slaaf genoeg. (…) Je moet niet het woord aanpassen, maar je moet de betekenis uitleggen.”
Surinamist en historicus Ellen Neslo gebruikt juist wel het woord slaaf in plaats van slaafgemaakte, vertelt ze in het programma VPRO Boeken.
3 op de 4 ...
patiënten in Nederland hebben moeite met het begrijpen van zorginformatie, blijkt uit onderzoek van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Dat komt niet alleen door ingewikkelde taal, maar soms ook door een te klein lettertype.
Vlaamse accenten in AI
Heb jij een Vlaamse tongval en verstaan spraakassistenten je niet goed? Dat is geen toeval: meestal wordt AI getraind met data in het Nederlands zoals dat gesproken én uitgesproken wordt in Nederland. Daardoor herkent AI Vlaamse accenten minder goed.
Tijd om daar iets aan te doen, vonden de initiatiefnemers van Maar Allee, een app die sinds enkele maanden bestaat. In de app kun je bijdragen aan het trainen van AI door allerlei vragen te beantwoorden, bijvoorbeeld over wat je hebt gedroomd of wat voor advies je je jongere zelf zou geven, maar je kunt ook een vrije bijdrage leveren. Met die opnames wordt een database opgebouwd waarmee AI getraind zal kunnen worden.
Online Dialecticon Twents
Iets meer dan een jaar geleden verscheen het Twents-Nederlands woordenboek al online; met de toevoeging van het Nederlands-Twentse deel staat het Dialexicon Twents nu compleet online. Meer dan dertig jaar werkte de Enschedese uitgever en schrijver Goaitsen van der Vliet aan het Dialexicon, dat zo’n 61.000 trefwoorden bevat. Het Dialexicon Twents vind je hier.
Namen van drank zonder alcohol
Gin waar geen alcohol in zit, mag officieel geen gin heten. Dat oordeelde het Europese Hof van Justitie naar aanleiding van een zaak in Duitsland over een kruidendestillaat dat op de markt gebracht werd met als omschrijving ‘Virgin Gin Alkoholfrei’. Dit gaat in tegen het Europees recht, waarin bepaald wordt dat gin ontstaat door ethylalcohol te mengen met jeneverbessen. Bovendien moet gin, om daadwerkelijk gin genoemd te mogen worden, in de EU minimaal 37,5% alcohol bevatten.
Vergelijkbare discussies woedden eerder al over ‘vleesnamen’ als steak of worst voor plantaardige vleesvervangers. Daarvan vond het Europees Parlement dat die termen niet mochten, omdat het verwarrend zou zijn voor consumenten. Een definitief besluit is er nog niet over genomen.