Boeken

Een woord voor

In het nieuwste boek van filosoof Eva Meijer, Een woord voor, heeft de taal een hoofdrol. In deze roman verdwijnt het Nederlands uit ons leven – heel geleidelijk, woord voor woord, op een alzheimer-achtige manier. Eerst achteloos, dan archaïsch, ekster, neuken en geld – en al snel veel meer. De oplossing is synoniemen te gebruiken voor de verdwenen woorden, maar dat is nogal omslachtig, en wanneer er steeds maar meer woorden verdwijnen, lijkt de enige optie te zijn om over te stappen op het Engels.

De problematiek die Meijer aansnijdt, is een actuele: overal ter wereld verdwijnen kleine talen, en daarmee ook de bijbehorende culturen. De voor de hand liggende oplossing – onvolmaakt Engels gaan spreken in plaats van de moedertaal – zorgt er volgens sommigen voor dat de communicatie stroever en ineffectiever wordt.

Het Nederlands is geen kleine taal en zal dus niet snel verdwijnen, maar je kunt je met Eva Meijer afvragen wat de consequenties zijn als je het Nederlands inwisselt voor het Engels.

Zie ook het taalnieuws van dit nummer, of luister de podcast Over taal gesproken voor een interview met Eva Meijer.

Een woord voor. Cossee, 310 blz. (€ 23,99). ISBN 978 94 6452 260 0

Hoe leg ik dit uit?

“In eerdere boeken probeerde ik iets uit te leggen – iets wetenschappelijks of ‘academisch’; dit boek gaat over hoe je dat doet.” Aldus de Leidse hoogleraar ‘Publiek begrip van wetenschap’ Bas Haring in zijn boek Hoe leg ik dit uit? Communiceren over wetenschap gebeurt heel vaak met tekst en grafieken, maar je kunt ook gebruikmaken van bijvoorbeeld filmpjes, spellen, verhalen, quizzen, tekeningen, objecten, proefjes, virtual reality, en zelfs dans en poëzie.

Haring legt in zijn boek uit waarom je dat zou doen, en wanneer, en hij helpt mensen die over wetenschap willen communiceren bij het kiezen van een vorm. Hij doet dat als gedegen wetenschapper, maar zijn adviezen en analyses zijn ook luchtig van toon. QR-codes in het boek verwijzen naar online illustratiemateriaal.

Hoe leg ik dit uit? Wetenschap uitleggen met beelden en verhalen. Amsterdam University Press, 211 blz. (€ 34,99). ISBN 978 90 4856 053 0

De grote talenatlas

We spreken op de wereld met z’n allen zo’n zes- of zevenduizend talen, en volgens sommigen zelfs meer dan achtduizend – het hangt ervan af hoe je telt. Of al die talen teruggaan op een oertaal is niet duidelijk, maar je kunt ze op basis van verwantschap wel onderbrengen in zo’n twintig familiestambomen. Daar zitten woudreuzen bij zoals de Indo-Europese taalfamilie met honderden takken, gesproken door meer dan drie miljard mensen – maar ook kleine bonsais als de Eskaleut-stamboom, met daarin tien talen die rond de poolcirkel gesproken worden.

Deze taalbomen worden allemaal geportretteerd in De grote talenatlas van auteur Rachel Lancashire en illustrator Jenny Zemanek. Ze laten zien waar de families voorkomen, en welke talen de belangrijkste familieleden zijn, waarbij cijfers en feiten worden afgewisseld met weetjes over bijvoorbeeld opmerkelijke woorden. Zo kent het Tagalog het woord gigil, dat gebruikt wordt ter aanduiding van de onweerstaanbare neiging om (zachtjes) in babywangetjes te knijpen.

Het boek is bedoeld voor kinderen vanaf een jaar of acht à tien, maar ook volwassenen zullen al snel in dit kijk- en bladerboek verdwaald raken.

De grote talenatlas. Schoolsupport, 96 blz. (€ 24,95). ISBN 978 94 6439 744 4

Mieren in het raaigras

Kun je leren goed te schrijven? Ja, zeggen Sare Bakkers en Lot Hulshof, auteurs van Mieren in het raaigras, maar je leert het niet door het toepassen van regels, want die beperken je alleen maar. Het gaat er vooral om dat je je hoofd in de schrijfstand zet. Het is beter je woorden ongehinderd te laten stromen, en dit boek helpt je daarbij. Daarnaast leer je hoe je om moet gaan met verwachtingspatronen van jezelf en anderen, hoe je een onderwerp benadert en hoe je de woorden vindt die passen bij wat je wilt zeggen. Dit alles wordt verduidelijkt met literaire voorbeelden en filosofische inzichten, en afgewisseld met schrijfoefeningen.

Mieren in het raaigras. Zodat iedereen kan schrijven. ArtEZ Press, 144 blz. (€ 19,95). ISBN 978 94 91444 88 3