Lezerspost

Engels (Reactie)

Esmée van der Hoeven - Berkeley (VS)

Met veel plezier las ik het artikel ‘Engels dat geen Engels is’ (Onze Taal 6, 2025), over Engelse leenwoorden die in het Engels niet bestaan of iets anders betekenen. Ik woon in de VS en geef Nederlands aan de Universiteit van Californië in Berkeley. Mijn studenten moeten ook altijd erg lachen om die vreemde Engelse woorden in de Nederlandse taal. Een bodywarmer bijvoorbeeld, dat bestaat in het Engels helemaal niet. Dat noemen ze hier een vest. Ik dan weer uitleggen dat een vest in het Nederlands juist wél mouwen heeft. Ook leuk is overall(s) in het Nederlands; dat is namelijk coveralls in het Engels. Wat overalls heet in het Engels, noemen we in het Nederlands een tuinbroek.

Vreemde vraag (Gesignaleerd)

Feico Nater - Hengelo

Ik krijg vaak mailtjes die zijn ondertekend met MijnOverheid. Een naam staat er echter niet bij, dus het is niet duidelijk van wie die Overheid is. En het bericht begint met de vraag: “Waarom ontvang ik dit bericht?” Nou, ik heb geen idee wie de afzender is, en wat voor bericht hij heeft ontvangen. Na enig nadenken vermoed ik dat de afzender bedoelt: ‘Ik ga jou uitleggen waarom jij dit bericht ontvangt.’ Waarom schrijft hij dat dan niet?

Femicide (Reactie)

Thomas Heyman - Nunspeet

Ik heb enige onbehaaglijkheid gemeen met Anton van Hooff, die in de ‘Lezerspost’ van het vorige nummer (Onze Taal 1, 2026) beargumenteerde dat genocide een te ‘wetenschappelijke’ naam is voor iets waarvoor volksmoord een duidelijkere term zou zijn. Het afgelopen jaar is de term femicide meer en meer in allerlei gremia in zwang geraakt. Wanneer ik het woord hoor of lees, springen mijn gedachten naar het sprookje over de nieuwe kleren van de keizer. Iedereen zegt het na in wat Van Hooff noemt ‘wetenschappelijk’ plechtstatig Latijn-Latijn. Echter, in het Latijn is ‘vrouw’ femina en ‘vrouwen’ feminae. Ergo, feminicide of feminaecide zou het moeten zijn. Wellicht is het tweede begrip wat te gekunsteld, maar desalniettemin wel correct.

Van mij mag het vrouwendoding of vrouwenmoord genoemd worden, maar wil men dan – verzachtend? – een plechtiger synoniem gebruiken, dan toch liever correct.

Iemand leuks (Gesignaleerd)

Jaap van Marle - Maastricht

Zoals bekend kent het levend Nederlands al lang geen naamvallen meer. Alleen de bezitsvorm heeft in gesproken taal nog enkele resten nagelaten, waaronder de van het suffix -s voorziene bijvoeglijke naamwoorden in woordgroepen als iets moois, weinig kwaads, veel prachtigs, niets aanstootgevends, waarbij die -s verplicht is. Kenmerkend voor deze constructie is dat het steeds om ‘zaken’ gaat, niet om personen: je kunt het dus niet hebben over niemand moois.

Een harde wetmatigheid blijkt dit laatste echter niet te zijn. Zo tekende ik onlangs in informeel taalgebruik, in een ochtendshow op de radio, iemand leuks op: “Ik hoop dat je binnenkort iemand leuks tegenkomt.” Natuurlijk is dit gevormd naar analogie van iets leuks, maar dit geval illustreert toch treffend hoe sterk de werking van analogie kan zijn: de reguliere systematiek van het patroon in kwestie wordt hier probleemloos aan de kant geschoven.

Afgevoerd (Reactie)

Anneriek van Heugten - Hulst

In de eerste Onze Taal van 2026 stond in de rubriek ‘Taalloket’ een stukje over afgevoerd worden naar het ziekenhuis en dat die formulering een beetje cru kan overkomen. Dat deed me denken aan iets wat ik in de jaren negentig meemaakte. Na een verblijf van zo’n tien jaar in België verhuisde ik met mijn gezin terug naar Nederland. Op het document dat onze uitschrijving uit de gemeente bevestigde, stond naast het gemeentestempel de mededeling “Afgevoerd met bestemming Nederland”. Over cru overkomen gesproken …  

Beeld: monsters (Reactie)

Maartje Luccioni - Montfermeil (Frankrijk)

Nummer 6 van 2025 van Onze Taal was héél interessant, ik las het in één adem van a tot z – maar het maakte dan ook wel reacties los, weshalve deze missive. Graag mijn complimenten aan tekenaars Stijn Fabri en Steven Theunis voor de streektalen-rubriek. Quelle patte! Die kunnen het. Ze moeten lang en geduldig en naar levend model hebben getekend: het profiel; hoe het hoofd aan de romp vastzit; de loshangende arm; zelfs de sluike jeans: alles ++. (En die lege ogen van al die enge monsters: goed idee.)

Het schoonste jargon: gezinsjargon (Taalliefde)

Liza Renders - Mortsel

Eind 2024 werd ik mama van de vrolijkste baby. U hoeft me er niet van te overtuigen dat er nog andere heel vrolijke baby’s zijn. Ik beloof u geen gelijk te geven.

Mijn kleine dreumes nadert haar eerste woordjes. Ze oefent alvast met ‘nee’. Als taalfanaat kijk ik er reikhalzend naar uit om taalontwikkeling vanaf de eerste rij te kunnen bestuderen. Én beïnvloeden. Ik wil haar de woorden uit mijn kindertijd aanleren. Ik wil het familiale gevoel dat ik eraan koppel aan haar uitlenen.

Bij mijn grootouders kregen we bijvoorbeeld ‘lutjepoep’ als dessert, een familieterm voor sojayoghurt waar ik niet eens de ontstaansgeschiedenis van ken, zo vanzelfsprekend. Niet uitzonderlijk ging aan het dessert een maaltijd met ‘kozimozie’ vooraf. Een schattige verspreking van mijn jongste neef. Abrikozenmoes zou in onze familie nooit meer uitgesproken worden.

Moetje en Pepe Seppe (nog zo’n schoon exemplaar van gezinsjargon: iedereen had een ‘oma en opa’, wij een ‘Moetje en Pepe Seppe’) hebben mijn kindje nooit gekend. Op haar sterfbed wou Moetje nog een laatste foto met mijn toen zwangere buik. Ik hoop hun gezelligheid via mijn taal door te geven.

Zinloos geweld (Reactie)

Mathilde van de Veen - Enschede

Op de ‘Ruggespraak’ van de vorige editie (Onze Taal 1, 2026) stonden twee komische etiketten: “Rookworst fijn geweld” en “Rookworst grof geweld”. Die woordcombinatie bracht me terug naar een taalgrap van De Vliegende Panters uit hun voorstelling Hype (1998). In hun lied over “zinvol en zinloos geweld” stellen ze de onvergetelijke vraag: “Als rozijnen liggen te wellen, terwijl ’t recept krenten vermeldt, hebben die rozijnen dan zinloos geweld?”